Zuid-Afrika is het eerste land op het Afrikaanse continent waar het huwelijk voor paren van gelijk geslacht mogelijk gemaakt wordt. Zuid-Afrika volgt daarmee in grote lijnen het voorbeeld van Nederland, België, Canada, Spanje en de Amerikaanse staat Massachussetts.
Het parlement in Kaapstad stemde dinsdag 14 november jl. met een grote meerderheid in met een wetsvoorstel om het huwelijk mogelijk te maken voor paren van gelijk geslacht, meldden Zuid-Afrikaanse
media.
Na een verhitte discussie in het parlement stemden 230 parlementariërs voor en 41 afgevaardigden tegen het omstreden wetsvoorstel.
Met het mogelijk maken van het huwelijk voor paren van gelijk geslacht is gekozen voor een verregaande vorm van gelijkberechtiging voor homo- en lesboparen. Een voorstel om een soort van partnerschapschaps in te voeren, waar de Zuid-Afrikaanse holebi-beweging zich fel tegen verzet heeft en waar internationaal handtekeningen tegen verzameld werden, is daarmee succesvol verworpen.
Fikile Vilakazi, woordvoerder namens de Joint Working Group, het samenwerkingsverband van holebi-organisaties die gelobbied hebben voor deze wetgeving, spreek van een ‘historische beslissing’ maar plaatst ook een paar kritische kanttekeningen.
‘De nieuwe wet wijst alle pogingen om van homoseksuele mannen en lesbische vrouwen tweederangs burgers te maken resoluut af. Het is een duidelijke demonstratie van de bereidheid van onze wetgevers alle burgers van ons land met waardigheid te behandelen. Maar er is geen enkele goede reden denkbaar waarom paren van gelijk geslacht straks enkel op basis van deze speciale Civil Union-wet kunnen trouwen en waarom hun huwelijk niet gewoon onderdeel wordt van de huwelijkswetgeving. We blijven er daarom bij de regering op aandringen om ons huwelijk onderdeel te maken van één wet die alle huwelijken zal omvatten’.
Bovendien is de Joint Working Group kritisch over het recht dat de wet expliciet geeft aan ambtenaren van de burgerlijke stand om vanwege gewetensbezwaren te weigeren paren van gelijk geslacht te trouwen. Die bepaling in de nieuwe wet is volgens de Joint Working Group ‘ongrondwettelijk’ en zal waarschijnlijk juridisch aangevochten gaan worden.
Religieuze en conservatieve groepen hebben zich steeds fel tegen relatiewetgeving voor paren van gelijk geslacht, en zeker de openstelling van het huwelijk, verzet. De fractieleider van regeringspartij ANC, die een grote meerderheid heeft in het parlement, heeft dat verzet echter grotendeels naast zich neergelegd en de ANC-parlementsleden opgedragen voor de wet te stemmen.
De wet is een uitvloeisel van een beslissing van het Constitutionele Hof in Zuid-Afrika eind vorig jaar. De hoogste gerechtelijke instantie verklaarde toen dat het strijdig is met de Grondwet om homoseksuelen het recht op een huwelijk te ontzeggen. Het parlement werd daarom door de rechters opgedragen om binnen een jaar met een nieuwe wet te komen.
De ANC-regering van president
Thabo Mbeki
zegt dat de nieuwe wetgeving onderdeel is van een grotere campagne om discriminatie in de voormalige apartheidstaat te bestrijden. ‘Om te breken met ons verleden moeten we strijden tegen alle vormen van discriminatie en vooroordelen, inclusief homohaat’, zei minister van Binnenlandse Zaken Nosiviwe Mapisa-Nqakula in het parlement.
Binnen het ANC is er echter wel grote verdeeldheid over de openstelling van het huwelijk voor paren van gelijk geslacht.
De voormalige vice-president en ANC-topman Jacob Zuma noemde homoseksualiteit onlangs nog ‘on-Afrikaans’ en bekritiseerde invoering van het ‘homohuwelijk’. Die woorden trok hij na een storm van kritiek ook weer schielijk in, maar een signaal dat homofobie ook in het ANC voorkomt en er groot verzet is tegen gelijke rechten voor homoseksuelen werd door de uitspraken van de populist Zuma wel duidelijk. Zuma, een mogelijke opvolger van president Mbeki, is een omstreden politicus. Hij verscheen eerder voor de rechter op beschuldigingen van verkrachting en corruptie.
COC Nederland zal felicitaties sturen naar de zusterorganisaties in Zuid-Afrika. D66 heeft premier Balkenende gevraagd publiekelijk felicitaties te laten overbrengen naar de regering in Kaapstad.
Zie voor meer informatie:
