Het parlement van Burundi heeft met een overweldigende meerderheid een wet aangenomen waardoor ondermeer homoseksuele handelingen strafbaar worden. De strafmaat wordt twee maanden tot twee jaar cel en een flinke boete. Tot nog toe waren homoseksuele handelingen in Burundi niet strafbaar.
Protest tegen deze plotseling in behandeling genomen wetgeving door homo/mensenrechtenorganisaties heeft niet mogen baten.
De nieuwe strafwet bestaat uit een hele serie nieuwe regelingen en aanpassingen van bestaande wetten die noodzakelijk waren, omdat veel wetten niet meer voldeden aan de eisen van deze tijd. Zo waren bijvoorbeeld genocide, bepaalde oorlogsmisdaden en verkrachting niet strafbaar, simpelweg omdat ze niet werden genoemd in de bestaande wetten.
De nieuwe strafwet is dus grotendeels een inhaalslag in het kleine landje, dat net als buurland Rwanda jarenlang ontregeld is geweest door de strijd tussen Hutu’s en Tutsi’s. Sinds 1993 zijn 300.000 doden gevallen. De meeste elkaar bestrijdende groepen hebben een vredesregeling getekend.
De discussies in het parlement liepen afgelopen zaterdag tot in de kleine uurtjes door, maar uiteindelijk stemde geen enkele parlementariër tegen de wettelijke aanpassingen. Er waren negentig voorstemmers, bij tien onthoudingen.
‘De parlementariërs hebben moed getoond’, zei parlementslid en belangrijkste opsteller van de nieuwe strafwet Didace Kiganahe afgelopen zaterdag. ‘Bijna iedereen stemde voor de wet, terwijl de meerderheid van de bevolking de doodstraf juist wil handhaven’.
De afschaffing van de doodstraf was een voorwaarde van de Verenigde Naties. De Burundese regering wil graag financiële steun van de internationale gemeenschap voor het starten van een waarheidscommissie. Die moet heling brengen in het nog steeds verscheurde land door in de openbaarheid te brengen wat er precies is gebeurd tijdens de burgeroorlog die het land jarenlang teisterde. Een belangrijk struikelblok voor die steun, de doodstraf, is nu uit de weg geruimd.
Naar alle verwachting behandelt de Burundese Senaat de wet nog deze week als hamerstuk en vervolgens zet president Pierre Nkurunziza er waarschijnlijk zonder meer zijn handtekening onder. De president is een new born christian die bekend staat om zijn homofobe standpunten.
Deze nieuwe wet in Burundi past in een patroon van homo-vijandigheid dat de laatste jaren zichtbaar geworden is Oost-Afrika. De meeste landen hebben al strafwetten tegen homoseksuele handelingen en in landen als Nigeria, Oegand en Zimbabwe bestaan plannen om die wetgeving aan te scherpen en de vervolging van homoseksuelen op te voeren.
Een aantal Afrikaanse landen, waaronder Burundi, heeft ook wetgeving ingevoerd om het ‘homohuwelijk’ uit te sluiten – en dat terwijl er in die landen vrijwel geen organisaties zijn die zich daarvoor inzetten. De indruk dat deze wetgeving vooral wordt ingegeven door een grotere zichtbaarheid van de locale holebi/transgenderbeweging.
De nieuwe wetgeving in Burundi heeft geleid tot protest van plaatselijke en internationale holebi/transgender- en homo-mensenrechtenorganisaties. De International Gay and Lesbian Human Rights Commission (IGLHRC) en de plaatselijke Association pour le Respect et les Droits des Homosexuels (ARDO) hebben de Senaat inmiddels bestookt met brieven.
IGLHRC en ARDO hebben ook een brief gestuurd aan president Nkurunziza, waarin zij er bij hem op aandringen om de nieuwe wet niet met zijn veto tegen te houden. De organisaties doen ook een beroep op de donorlanden van Burundi om druk uit te oefenen op de autoriteiten van het land om deze homovijandige wetgeving niet in te voeren.
‘Mensen gevangen omdat ze van iemand houden, is in strijd met de beginselen van het mensenrecht, dat gericht is op het waarborgen van de waardigheid en het respect voor alle mensen’, zegt Paula Ettelbrick, directeur van IGLHRC. ‘Dit gaat niet om seksualiteit, maar richt zich vooral tegen de toenemende zichtbaarheid van een groeiende holebi/transgendergemeenschap in Afrika die niet langer als oud vuil behandeld wil worden. Deze wetgeving is er op gericht hen met intimidatie het zwijgen op te leggen en moet daarom gestopt worden’.
Het protest richt zich ook op de snelle wetgevingsprocedure, die de plaatselijke en internationale holebi/transgenderorganisaties compleet overvallen heeft.
‘Wij zijn woedend. We begrijpen niet dat weldenkende, hoogopgeleide mensen zo’n wet kunnen aannemen. Homoseksualiteit is immers geen ziekte of een psychische afwijking’, zegt een woordvoerder van ARDO.
‘De regering heeft deze wet niet alleen snel, maaar vooral op ongrondwettelijke wijze door het parlement gejaagd’, zegt de ARDO-woordvoerder. ‘Het hele wetgevingsproces in het parlement is in één weekend afgehandeld. Zonder inspraak van de bevolking of een maatschappelijk debat over homoseksualiteit en de vrijheid van meningsuiting in Burundi’.
De ARDO-woordvoerder wilde anoniem blijven vanwege ‘veiligheidsproblemen’. De leden van de ARDO zijn in spoedvergadering bijeen gekomen. ‘Hoe moet dat nu verder met de strijd tegen hiv/aids als alle homoseksuelen onderduiken of hun geaardheid verbergen?’, zegt de woordvoerder.
‘Als deze wetgeving ingevoerd wordt, zal dat vrijwel zeker ook een slechte invloed hebben op het aidsrpreventiebeleid’, stelt IGLHRC. Burundi heeft op dat terrein de laatste jaren veel vooruitgang geboekt, maar het in 2007 verschenen IGLHRC-rapport Off the Map toont aan dat wetgeving waarmee homoseksuele handelingen strafbaar worden gesteld er toe leiden dat holebi’s en transgenders onbereikbaar worden voor aidspreventiecampagnes’.
