Op internationale Coming Out Dag maandag 11 oktober 2010 is de publicatie _Buitengewoon grensoverschrijdend_, over sport’loopbanen’ en ervaringen van transseksuele mannen en vrouwen verschenen. Het eerste exemplaar van het boek is door TNN-voorzitter Carolien van de Lagemaat uitgereikt aan burgemeester Arno Brok van Dordrecht op een speciale bijeenkomst rondom het thema ‘veiligheid’ ter gelegenheid van Coming Out Dag.
De in het boek geportretteerde personen blijven anoniem, want voor een publieke coming out van hun geslachtstransitie voelen de meeste transgenders zich te kwetsbaar. Het is een boek dat niet alleen herkenning biedt voor transgendersporters, maar voor overige sporters en sportorganisaties ook veel inzicht geeft in de ervaringen van mensen met transseksuele gevoelens.
In het voorwoord doen de Alliantie Gelijkspelen en het Transgender Netwerk Nederland (TNN) tevens een beroep op sporters én sportorganisaties om een veilig sportklimaat te creëren, waardoor ook transgenders zich meer thuis kunnen voelen in de (wedstrijd)sport.
Rechtmatige deelname?
In 2009 won Nathalie van Gogh het onderdeel scratch op het NK baanwielrennen. Een kampioenschap dat normaal gespreken weinig media-aandacht zou krijgen. De overwinning van Van Gogh leidde echter tot publieke discussie over de rechtmatigheid ervan, omdat zij geboren is als man. Ondanks dat zij voldeed aan de in 2004 door het IOC aanvaardde richtlijnen voor de deelname van (man naar vrouw) transseksuelen in de wedstrijdsport.
Ook de wereldtitel van de jonge Zuid-Afikaanse atlete Caster Semenya op de 800m in 2009 leidde tot internationale ophef vanwege twijfels over haar geslacht.
Deze voorbeelden tonen de kwetsbare positie van zogenoemde ’transgender’vrouwen met minder eenduidige biologische geslachtskenmerken, zoals interseksuele en transseksuele vrouwen. Ze leiden ook tot vragen over de sportdeelname en ervaringen van andere transgendermannen en -vrouwen. In Nederland leven enkele duizenden transseksuele mannen en vrouwen die steeds zichtbaarder worden en de sportwereld voor nieuwe uitdagingen stellen.
Confronterende omgeving
In Buitengewoon grensoverschrijdend legt Agnes Elling de uitdagingen en dilemma’s bloot waarvoor mensen die ‘in het verkeerde lichaam geboren zijn’ zich gesteld zien. Zowel voor, tijdens als na afloop van hun transitie van man naar vrouw of vice versa.
Op basis van twaalf interviews met personen die zich niet thuis voelden in het lichaam waarin ze zijn geboren schetst en analyseert de auteur hun kwetsbare positie én hun (eenzame) strijd in de gegenderde structuur en cultuur van de (wedstrijd)sport.
Meer nog dan in andere omgevingen confronteert sport mensen met hun lichamelijke zijn. Niet alleen tijdens de sportbeoefening zelf waarbij het gaat om fysieke mogelijkheden en het aangaan van een ‘eerlijke’ strijd, maar ook door letterlijk bloot te gaan in de kleedkamer.
Schaamte én trots
De biografische sportportretten van transgenders laten zien dat de sport voor transgenders niet alleen ‘gevaarlijk’ en onderdrukkend zijn, maar dat sportdeelname ook bevrijdend kan zijn en medesporters een ondersteunende rol kunnen hebben in het transitieproces.
De gymlessen en de wedstrijdsport vormen vaak een omgeving waar onzekerheid over, schaamte voor, ontkenning van en/of controle over het ‘foute’ lichaam tot uitdrukking komt en soms versterkt wordt.
Maar de sport is ook een praktijk waar bewustwording van en trots op het ‘juiste’ lichaam gevierd kan worden. Zonder records te hoeven breken overschrijden transgendermannen en -vrouwen op hun eigen manieren sportieve grenzen.
Buitengewoon grensoverschrijdend
Sportervaringen van transseksuele mannen en vrouwen
Auteur: Agnes Elling
Uitgeverij: Arko Sports Media
ISBN: 978-90-5472-143-7
Omvang: 80 pagina’s
Prijs: € 25,97 (incl. btw, excl. verzendkosten)
Klik HIER om het boek te bestellen.
Zie voor meer informatie ons dossier Sport.
