Pater Jan van Kilsdonk, priester van Amsterdam, is in de nacht van maandag op dinsdag in zijn slaap overleden. Dat is van de jezuïeten in Nederland vernomen.
Pater Van Kilsdonk is 91 jaar geworden. Voor zijn verdienst voor de homo-emancipatie kreeg hij in 1994 van het COC de Bob Angelo Penning.
Pater Van Kilsdonk, geboren op 19 maart 1917, was na de Bevrijding als jonge jezuïet werkzaam als zielzorger voor politieke gevangenen, vooral NSB’er. In de jaren zestig stond hij aan de wieg van de Amsterdamse Studenten Ekklesia waar hij tot 1982 actief zou blijven.
Vanaf de jaren zestig ontwikkelde Van Kilsdonk zich als pastor voor homoseksuelen en vanaf de jaren tachtig ook voor aids-patiënten. Hij kwam op voor de rechten van vrouwen en homoseksuelen in de rooms-katholieke kerk. Zo omschreef hij homoseksualiteit als ‘een vondst van de Schepper’. Hij heeft vele aidspatiënten in hun laatste levensjaren bijgestaan.
‘Pater Van Kilsdonk vertegenwoordigde het liefdevolle gezicht van de Katholieke Kerk’, zegt Wouter Neerings, voorzitter van COC Nederland. ‘Hij was een man die niet het leergezag, maar de mens centraal stelde. Hij kende de mensen en de mensen kende hem. In zijn directe pastorale contacten wist hij mensen met een luisterend oor te bereiken, omdat hij hen altijd in hun waarde liet. Hij wist mensen te raken, omdat hij hen letterlijk durfde aan te raken en zich ook kwetsbaar durfde op te stellen’.
Pater Van Kilsdonk was een graag geziene gast op bijeenkomsten van het COC. Zo was de pater ook één van de eregasten tijdens de Nieuwjaarsreceptie van COC Nederland dit jaar. ‘Alleen zijn aanwezigheid straalde al een inspirerende kracht uit. Mensen kwamen graag naar hem toe om een praatje te maken. En zoals altijd stuurde hij daags daarna een attente bedankbrief. In dit geval ook met de complimenten voor de inspirerende toespraak van minister Plasterk’, zegt Neerings.
Ook de ledenvergaderingen van COC Amsterdam werden door de pater niet overgeslagen. Ook afgelopen woensdag was hij weer aanwezig. ‘Dat toont aan hoe betrokken hij zich voelde bij de homo-emancipatie. Afgelopen woensdag kondigde hij al aan dat dit zijn laatste bezoek zou zijn, dat het zo profetisch zou zijn hadden we niet kunnen denken. Wat opviel was dat hij nog steeds zo scherp van geest was en met zijn aanwezigheid steun gaf aan ons allemaal’, aldus voorzitter Dennis Boutkan.
Voor zijn verdienste voor de homogemeenschap kreeg Van Kilsdonk in 1994 van het COC de Bob Angelop Penning. In 2006 kende GroenLinks Amsterdam hem het Roze Lieverdje toe, een prijs voor een Amsterdammer die zijn sporen verdiend heeft in de strijd voor seksuele diversiteit en homo-emancipatie. Verder ontving hij ook de Gaykrant Award.
In zijn geboortedorp, het Brabantse kerkdorp Zeeland, gemeente Landerd, werd in 2006 een borstbeeld van pater Jan van Kilsdonk onthuld.
Pater Van Kilsdonk stond bekend om zijn progressieve opvattingen. In die hoedanigheid werd hij beschouwd als luis in de pels van het kerkelijk gezag. Het verhaal gaat dat kardinaal Alfrink ooit over hem zei: ‘Ik ben blij dat wij pater Van Kilsdonk hebben; ik ben ook erg blij dat wij maar één pater Van Kilsdonk hebben’.
In de jaren zestig eiste het Vaticaan zijn ontslag als studentenpastor nadat hij in een rede de ‘geestelijke terreur’ van de leiding van de RK-kerk had gehekeld. Na overleg met de toenmalige bisschop van Haarlem, Jan van Dodewaard, werd die eis teruggenomen.
De laatste jaren was Van Kilsdonk elke zondagochtend te vinden in de Dominicuskerk in het centrum van Amsterdam. Hij had daar een vaste plaats, die de kerkgangers zorgvuldig voor hem vrijlieten.
