Het is nog allerminst zeker dat het synodebestuur van de Protestanse Kerk in Nederland (PKN) alle gemeenten een brief stuurt over (homo)seksualiteit. De generale synode wilde donderdagmorgen het schrijven van de brief niet uit handen geven aan het synodebestuur. Als er al een brief verstuurd wordt, dan in elk geval niet voor april 2009.
Dit bleek op de Generale Synode van de PKN in Lunteren na bespreking van de notitie Bouwenstenen voor het gesprek over seksualiteit in vijftien groepen.
Toen scriba dr. A. J. Plaisier, de PKN-voorzitter, de bespreking plenair wilde afsluiten, vroeg ds. P. Verhoeff (Alkmaar) het woord. Hij wilde een motie indienen waarin de synode zich zou moeten uitspreken over de vraag of er eigenlijk wel een brief naar de gemeenten gestuurd moest worden. ‘Wij waren er in onze groep in ieder geval helemaal niet van overtuigd’.
Ds. Verhoeff wilde door middel van zijn motie ook bereiken dat de synode zou moeten beslissen over de uiteindelijk inhoud van een brief, als die er toch zou komen.
Volgens de synode-preses, mw. ds. A. Haasnoot, kon een motie echter reglementair gezien niet worden ingediend tijdens een agendaonderdeel dat niet besluitvormend maar slechts beraadsslagend van aard was. Ze besloot de vergadering kort te schorsen toen bleek dat de synodeleden er niet mee akkoord zouden gaan om de bespreking over dit onderwerp af te ronden, zonder gesproken te hebben over de verdere procedure.
Vervolgens kwam dr. Plaisier, na een korte schorsing van de vergadering, met het voorstel dat het moderamen (=bestuur) zou bekijken in hoeverre de verschillende gespreksgroepen voor of tegen het sturen van een brief zouden zijn. Die brief zou, als hij verzonden zou worden, wel door het synodebestuur geschreven moeten worden en niet meer ter besluitvorming aan de synode worden voorgelegd.
Ds. J. D. Kraan (Bergum) merkte vervolgens op dat er in veel groepen helemaal niet over de vraag is gesproken of er wel een brief moet komen.
Preses ds. Haasnoot schorste vervolgens opnieuw de vergadering voor onderling overleg. Dr. Plaisier deelde de vergadering daarna mee dat het synodebestuur toch besloten had een eventuele brief opnieuw voor te leggen aan de synode, wat hem applaus opleverde van de synodeleden.
De pastorale brieven over seksualiteit en homoseksualiteit zullen dus in ieder geval niet voor april 2009 aan de gemeenten verstuurd worden. Dan is namelijk de eerstvolgende vergadering van de Generale Synode.
Vanmorgen begon de bespreking van de notitie al met een incident. Diaken R. P. Zuidema (Hilversum) wilde namelijk de orde van de vergadering wijzigen. Hij stelde voor om eerst plenair te spreken over het advies van de Generale Raad van Advies (GRA) over de Bouwstenen-notitie. Preses ds. Haasnoot, weigerde dat op grond van het vergaderreglement. Diaken Zuidema verliet vervolgens de zaal met de mededeling dat hij dan de ‘besprekingen niet wenste bij te wonen’.
De voorzitter van de GRA, dr. R. de Reuver, zei dat de interne verdeeldheid in de PKN die kerk verlamt in het spreken over seksualiteit. Dr. De Reuver gaf toe dat de PKN niet met een eenduidige visie op seksualiteit en homoseksualiteit kan komen. ‘We zijn, vooral over het onderwerp homoseksualiteit, in onze kerk tot op het bot verdeeld’.
Een ‘binnenkerkelijk debat’ kan de PKN zich volgens dr. De Reuver niet veroorloven. ‘Als de ene persoon in onze kerk iets over het onderwerp zegt, is er direct een ander die die mening aanvalt. Toch moeten we praten, juist omdat zo veel jongeren op steeds jongere leeftijd seksuele contacten blijken te hebben. We moeten de meningen in onze kerk over dit onderwerp erkennen en respecteren omdat het ons niet gegeven is op dit moment op één wijze hierover te spreken’.
In een brief over homoseksualiteit is van groot belang die verdeeldheid uit te spreken, maar er moet wel worden gepraat. ‘Niet over standpunten, maar op pastorale wijze met elkaar. Van dit gesprek waar ruimte is om elkaars verhalen te delen verwachten wij veel’.
‘De seksuele jungle waarin jongeren zich staande moeten houden, schreeuwt om richting en oriëntatie’, vindt De Reuver. Hij pleitte ervoor het gesprek over seksualiteit binnen en buiten de kerk richting te geven. Een brief is daarvoor ‘het beste instrument’.
Dr. De Reuver herhaalde verder met instemming een opmerking van zijn voorganger als voorzitter van de GRA, dr. G. G. de Kruif, die opmerkte dat ordinantie 5.4 in de protestantse kerkorde, die het mogelijk maakt niet-huwelijkse relaties te zegenen, ‘vreemd is aan het belijden van de kerk’. In de Bouwstenen-notitie wordt deze ordinatie overigens niet ter discussie gesteld.
