De Zweedse regering heeft 21 maart jl. van een staatscommissie het advies gekregen het huwelijk open te stellen voor paren van gelijk geslacht.
Het advies kan rekenen op brede politieke en maatschappelijke steun, zodat verwacht mag worden dat Zweden binnen afzienbare tijd na Nederland, België, Canada, Spanje, Zuid-Afrika het zesde land wordt waar homo- en lesboparen kunnen trouwen.
RFSL, de Zweedse nationale holebi-belangenorganisatie is blij met dit advies, maar teleurgesteld, omdat in het advies ook voorgesteld wordt priesters het recht te geven te weigeren de huwelijken van paren van geslacht te sluiten.
Het rapport werd gepresenteerd door commissievoorzitter Hans Regner, tot voor kort Zweden’s hoogste regeringsadviseur op juridisch gebied. Regner pleit er voor dat homo- en lesboparen het recht krijgen te trouwen en te worden beschouwd als wettelijke echtgenoten.
Regner adviseert de Zweedse regering de partnerregistratie, waar homo- en lesboparen in Zweden sinds 1994 op aangewezen zijn om hun relatie een wettelijke basis te geven, daarna af te schaffen. Regner stelt daarbij voor dat geregistreerde partnerschappen automatisch bij wet als huwelijken beschouwd zullen worden, zodra het huwelijk wettelijk is opengesteld voor paren van gelijk geslacht en de partnerschapsregistratie is opgeheven.
Regner betoogd dat de argumenten tegen de openstelling van het huwelijk niet opwegen tegen de argumenten om dit wel te doen. ‘Wij hebben de discriminatie van homoseksuelen grotendeels afgeschaft. Dit is het laatste bolwerk dat nu geslecht moet worden’, zei hij tijdens zijn persconferentie in de Zweedse hoofdstad Stockholm.
In tegenstelling tot ons land kunnen in Zweden ook huwelijken gesloten worden in de kerk. Regner adviseert dat kerken en andere geloofsgemeenschappen dat recht moeten houden om huwelijken te sluiten, omdat ‘mensen groot belang hechten aan ceremonies waarmee de huwelijkssluiting betekenis krijgt’.
Alleen wil
Hans Regner
de vanzelfsprekendheid waarmee de Kerk van Zweden dit recht nu uitoefent doorbreken, door voor deze kerk, net als voor andere geloofsgemeenschappen, te laten gelden dat individuele priesters een aanvraag moeten indienen om huwelijken te mogen sluiten.
Van die priesters zou daarbij niet geëist mogen worden ook huwelijken van paren van gelijk geslacht te sluiten. In het advies wordt daarvoor als reden gegeven dat deze eis zou kunnen betekenen dat veel priesters er vanaf zouden zien om überhaupt nog huwelijken te sluiten. Zo’n ontwikkeling zou in de praktijk betekenen dat er dan vooral burgerlijke huwelijken gesloten zouden worden op het stadhuis en dat wordt niet wenselijk geacht.
Regner gaf in zijn persconferentie toe dat dit deel van het advies op problemen zou kunnen stuiten, maar hij wees er ook onmiddellijk op dat de Joodse Raad al heeft laten weten geen problemen te hebben met het sluiten van huwelijken van paren van gelijk geslacht. Ook de Kerk van Zweden heeft laten weten hieraan mee te willen werken, op voorwaarde echter dat individuele priesters die daar gewetensbezwaren tegen hebben mogen weigeren die huwelijken te sluiten. Feitelijk komt het advies dus tegemoet aan deze eis van de Kerk van Zweden, waarvan de overgrote meerderheid van de bevolking lid is.
Regner wijst echter een andere eis van de Kerk van Zweden af door vast te houden aan de term ‘huwelijk’ voor paren van gelijk geslacht. Aartsbisschop Anders Wejyrd heeft inmiddels al laten weten dat de Kerk van Zweden zich juist daarom mogelijk tegen het advies zal keren, omdat voor zijn kerk geldt dat het woord ‘huwelijk’ is voorbehouden aan een heteroseksuele relatie. Dat is ook precies de reden waarom de kleine Zweedse Rooms-Katholieke Kerk heeft laten weten geen huwelijken van paren van gelijk geslacht te zullen sluiten.
RFSL-woordvoerder Sören Andersson heeft dit deel van het advies bekritiseerd. ‘Dit deel van het advies maakt de weg vrij voor discriminatie. We staan heel kritisch tegenover elk voorstel dat voor kerken of organisaties op godsdienstige grondslag mogelijk maakt holebi’s uit te sluiten of diensten te weigeren. We moeten van de Zweedse wet geen zelfbediening maken waarin je zelf kunt uitmaken wat je doet of niet’.
De Zweedse Groene Partij, de Linkse Partij en de jongeren van de Sociaal-democratische Partij zijn het op dit punt eens met de kritiek van de RFSL. Ook zij vinden dat iedereen die een vergunning krijgt om huwelijken te sluiten, verplicht is om elk wettig huwelijk, dus ook dat van een homo- of een lesbopaar, te sluiten.
Zie voor meer informatie ons dossier Homohuwelijk.
